Over leren

Mijn bijna vierjarige dochter gaat alweer een paar weken terug naar school. En sindsdien heeft ze weer heel wat bijgeleerd.

Waar de pinguïns wonen. Hoe je moet oversteken. Welke schoen aan de linkervoet en welke aan de rechtervoet moet. Die pinguïns, dat heeft ze geleerd van haar papa. Die heeft een wereldbol gekocht en haar getoond waar België en de Zuidpool liggen. Hoe je moet oversteken, dat leerde ze van haar juf. Eerst naar links kijken, dan
naar rechts kijken, en als de auto's gestopt zijn, dan mag je oversteken. En het verschil tussen de linker- en de rechterschoen, dat heb ik geleerd van een groot kindje uit mijn klas, mama! Dat was grappig om te horen, vooral omdat we zelf al zeker een jaar proberen uit te leggen hoe ze het verschil kon zien. En toch bleef ze altijd vragen 'is dit de juiste schoen, mama?' Maar nu dus niet meer. Ik ben benieuwd hoe haar klasgenootje het dan anders uitgelegd heeft!

En jij, wat heb jij de afgelopen weken geleerd? En hoe heb je dat gedaan? Als alles goed gaat, staan we er niet echt bij stil hoé we nieuwe dingen leren. Welke fasen we daarin tegenkomen.
Maslow beschreef een leerproces aan de hand van volgende stappen.

In de eerste fase ben je onbewust onbekwaam. Je weet of kan iets niet, maar je bent je daar niet bewust van. Zoals mijn dochter die nog niet weet dat ze eerst rijlessen zal volgen om met de auto te leren rijden. Zij denkt nog dat ze op haar 18de verjaardag zo direct de auto zal instappen, en zal kunnen rijden. Of zoals de blinde vlekken die je zelf hebt. Feedback die je krijgt, maar die je echt niet kan plaatsen, hoewel ze regelmatig terugkomt bijvoorbeeld.

In de tweede fase word je je bewust van wat je (nog) niet kan, je bent nu bewust onbekwaam. Doordat je herhaaldelijk tegen iets tegen aanloopt en merkt dat je kennis of vaardigheden mist voor een bepaalde taak bijvoorbeeld. Of doordat mensen je op iets attent maken en een blinde vlek langzaamaan zichtbaar wordt. Of doordat je ziet dat anderen iets kennen of kunnen wat jij nog niet kan.

Deze fase voelt niet altijd even aangenaam. Het kan best frustrerend zijn om te voelen dat je iets nog (steeds) niet kan. Om te zien dat een ander al letters kan lezen en jij nog niet. Of dat een ander goed zijn grenzen kan aangeven, en jij daar maar niet in slaagt.
En toch kan dit ongemakkelijke gevoel, deze frustratie, wel de energie geven om te beginnen oefenen. Om te ontdekken hoe je iets doet, en jezelf te bekwamen in het nieuwe, door alle ongemakkelijkheid heen.

Waarin ben jij op dit moment bewust onbekwaam? En op welke manier kan jij het gevoel dat bij deze fase hoort omzetten in een drijvende kracht?

Na veel oefenen en leren, kom je in de derde fase: je bent nu bewust bekwaam. Ja, je kan met de auto rijden, maar je denkt nog goed na bij elke handeling, het gaat nog niet vanzelf. Je kan schrijven, maar denkt na bij elk woord en je geschrift is nog niet vloeiend.
Als je in deze fase het geleerde blijft toepassen en oefenen, kom je uiteindelijk in fase 4.

In fase 4 ben je onbewust bekwaam. Je kan iets, én je beseft niet meer dat je het kan. Je rijdt met de auto terwijl je met iemand praat, of naar de radio luistert. Als iemand je vraagt hoé je precies met de auto moet rijden, vind je het zelfs niet meer zo makkelijk om dat uit te leggen. Tja, dat doé je toch gewoon, is een typisch antwoord van een expert, iemand die onbewust bekwaam is in een bepaalde vaardigheid.

En dus is er nog een 5de fase: bewust onbewust bekwaam. Je bent onbewust bekwaam in iets, én je beseft en kan dus overbrengen hoe je dat doet. Dit is nodig om een vaardigheid te kunnen overbrengen.

Wil je meer leren en lezen over leren? Een goede start is dit artikel, geschreven door Richard Bolstad, NLP trainer.